Sleeuwijkse veer
Het Sleeuwijkse veer kent een lange geschiedenis. Al in de 14e eeuw wordt het genoemd. Sleeuwijk heeft zijn bestaan grotendeels aan het veer te danken. Tegenwoordig wordt de dienst verzorgd door Riveer, die aan de Gorinchemse kant nabij de voormalige Waterpoort aanmeert. In de 18e en 19e eeuw lag het veerhuis, De Zwaan, recht tegenover Sleeuwijk aan de zuidwestelijke kant van Gorinchem. Begin 17e eeuw legde het Sleeuwijkse veer in Gorinchem aan de kade bij de Waterpoort aan.
Aan de Sleeuwijkse kant is de aanlegplaats altijd hetzelfde gebleven.
Van diverse historische persoonlijkheden is bekend dat zij van deze oversteek gebruik hebben gemaakt.
Op 22 maart 1621 ontkwam Hugo de Groot, vermomd als metselaarsknecht, over het Sleeuwijkse veer uit Gorinchem. Aanvankelijk wilde de veerman niet uitvaren vanwege het ruwe weer. Maar na enig aandringen en de loze belofte van meer vracht in de vorm van bakstenen uit het Land van Altena, kregen metselaar Jan Lambertszoon en zijn nepknecht Hugo de veerbaas zo ver dat hij hen - tegen extra vergoeding - overzette. Via Waalwijk bereikte Hugo de Groot de volgende dag Antwerpen.
De afgetreden koningin Christina van Zweden stak hier vermomd als man met enkele ruiters over op 4 augustus 1654 tijdens haar bekeringsreis van Stockholm naar Rome.
In 1823 maakten de schrijver Jacob van Lennep en zijn studievriend Dirk van Hogendorp een rondreis door Nederland. Na een bezoek aan Gorinchem staken ze met het Sleeuwijkse veer de Merwede over, en reisden per diligence verder Brabant in.
Maar het Sleeuwijkse veer werd vooral beroemd door de overtocht die keizerin Marie-Louise in 1811 in omgekeerde richting maakte. Ter relativering moet worden aangetekend, dat zij zich niet in de veerboot voor het gewone volk liet vervoeren. Zij had enkele dagen in een tent gewacht aan de Sleeuwijkse kant, tot haar echtgenoot keizer Napoleon op 5 oktober met een sloep vanuit Dordrecht in Gorinchem arriveerde. Even later werd de keizerin overgezet in een uit Dordrecht meegekomen feestelijk uitgedoste sloep, die, naar men vertelde, niet minder dan 4000 florijnen had gekost en werd voortgestuwd door 18 roeiers van de Garde d'honneur de Marine. Sinds die heugelijke dag noemden Gorinchem en Sleeuwijk hun veer trots 'het Veer van keizerin Marie-Louise'.
(Kleurentekening door M. Schouwman.)
Meer informatie
Veer

Hugo de Grootweg
Hugo de Grootweg. Straat, genoemd naar de beroemde vluchteling, die daar op 22 maart 1621 vlak langs kwam tijdens zijn tocht van Gorinchem naar Waalwijk.
Auteur: Marikenpad
Meer informatie
Straat

Oude Doornse Molen
De Oude Doornse molen, een achtkante bovenkruier, maalt het water met een scheprad in een circuit, dat op peil wordt gehouden door een Bosman-molentje. De Oude Doornse molen werd vermoedelijk rond 1720 gebouwd en verving een wipmolen, die op kaarten van 1601 en 1612 voorkomt. Toen Hugo de Groot en Jan Lambertszoon hier in 1621 tijdens de vluchttocht langs kwamen zagen zij op dezelfde plek dus ook al een molen, al was het een andere. De molen werd in 2011-2012 gerestaureerd en is in bezit van de Molenstichting Land van Hesuden en Altena.
Meer informatie
Molen

Kasteel Dussen
Kasteel Dussen dateert van 1393, toen Arend II van Dussen zijn huis grondig renoveerde. Dertig jaar later werd het bouwwerk door de Elisabethvloed zwaar toegetakeld. Nakomelingen van Arend II bouwde het weer op. Diverse eigenaren hebben het vervolgens laten verkommeren en weer opgeknapt. De tekening van Roelant Roghman van 1646/47 geeft de toenmalige toestand weer. Het uiterlijk van het kasteel is sindsdien nog herhaalde malen veranderd. In 1924 kocht de familie Suringar het kasteel. Rolina Suringar, een excentriek lid van de familie, werd bewoonster van het kasteel. Zij liet zich 's nachts bewaken door zes mannen uit het dorp, die voor dat doel de nacht op de galerij doorbrachten. Anton Coolen vond in haar leven inspiratie voor zijn boek 'De vrouw met de zes slapers'. Sinds 2003 wordt het kasteel ge�xploiteerd door Monumentenfonds Brabant. Er zijn rondleidingen en evenementen voor kinderen. En het het is een geliefde trouwlocatie.
Kasteel

Huis te Meeuwen
Het 14e-eeuwse kasteel van Meeuwen (afbeelding) is in de 19e eeuw gesloopt in opdracht van de eigenaar Hendrik Willem Bosch, die er een nieuw gebouw voor in de plaats liet zetten. Dat brandde af. Wat er nu staat is een bouwwerk uit 1936.
Kasteel

De Witte Molen
De Witte Molen is een ronde stenen grondzeiler uit 1740. De molen bevindt zich aan de Kleibergsestraat in Meeuwen (gemeente Aalburg). De molen heeft tot in de Tweede Wereldoorlog gemalen en werd daarna slechts als opslagruimte gebruikt. In 1986 is de Witte Molen verplaatst naar zijn huidige locatie, waar de molenbiotoop beter was. In 1996 is de molen maalvaardig gerestaureerd. De kap heeft gepotdekselde planken. In de molen bevinden zich 2 koppel 17der kunststenen. Ook is een bilmachine van machinefabriek Thomassen aanwezig, die in 2005 werd geschonken aan de eigenaar van de molen, de molenstichting Het Land van Heusden en Altena De buitenroe van de molen is 24 meter lang en de binnenroe 23,90. De uit 1989 stammende roeden zijn van de firma Derckx en in 1993 in de bovenas geplaatst. De wieken zijn weer Oudhollands opgehekt, maar hadden vanaf 1940 tot aan de restauratie Van Bussel neuzen. Het luiwerk wordt aangedreven door een op de koningsspil zittende luitafel. Het luiwiel loopt tegen de onderkant van de luitafel. Een gaffelwiel is niet aanwezig. De molen heeft een kruilier voor het op de wind zetten van het gevlucht. De molen heeft een vijfdelige, vaste Vlaamse vang met een vangtrommel.
Auteur: Digitaalburg
Molen

Drongelse veer
Al in de 14e eeuw zette een veerboot reizigers tussen Drongelen en Waalwijk over. Het veer werd iedere vier jaar opnieuw in pacht gegeven door het lokale gezag in de persoon van Jan van Drongelen. In 1336 en opvolgende periodes was Jan van Besoijen de pachter. De rivier die werd overgestoken was echter een andere dan de huidige. Nu vaart het Drongelse pontveer over de Bergsche Maas, die eind 19e eeuw werd gegraven om de monding van de Maas te verleggen. Tot dan ging het bij Drongelen over de Oude Maas, een secundaire aftakking van de Maas door het Land van Heusden en Altena. Juist ter hoogte van Drongelen liepen de stroomgebieden van het oude riviertje en de nieuwe kunstmatig aangelegde rivier nagenoeg samen. Hugo de Groot en zijn metgezel Jan Lambertszoon lieten zich hoogstwaarschijnlijk via deze veerverbinding overzetten naar Waalwijk. Eenmaal aan de overkant bevonden zij zich op Spaans gebied, waar ze veilig waren voor de soldaten van Maurits. Waalwijk vormde in 1621 een smalle door Staats gebied omgeven landtong onder Spaans gezag.
Veer

Kerk aan de Haven
De 'Kerk aan de Haven' heeft een bewogen geschiedenis. In de 14e eeuw stond op deze plek een Norbertijner kerk met een bijzonder Maria-altaar. Van deze kerk weten we, dat ze tevens als grenspaal diende. Dat was in Waalwijk geen overbodige luxe, want het stadje lag ingesloten door telkens omstreden grenzen met Holland. Dat was het gevolg van een handige deal in 1232 van hertog Hendrik I van Brabant, die Waalwijk kocht van de Hollandse heer Diederik van Altena: het hertogdom Brabant kreeg zo toegang tot de Oude Maas. In 1326 poogde men de grensgeschillen te bezweren door een overeenkomst waarbij de grens met Besoijen als volgt werd vastgesteld: "Uuter bocht te Drongelen ter halver Maase beginnende, reedewijs treckende op te kerck te Waelwijck ter noorder doer in ende te zuyder doer uut ende vandaar voort opt Noormans putte." Sindsdien lag de achterste helft van de kerk op Hollands, de voorste op Brabants grondgebied. In 1450 begon men met de bouw van een grotere kerk. Dat duurde tot 1520. In 1580 werd de kerk zwaar beschadigd door oorlogshandelingen. In 1617 werd het gebouw gedeeltelijk hersteld. De toren en de doopkapel werden niet herbouwd, omdat die op het Hollandse (Staatse) grondgebied van Besoijen hadden gestaan. Tegenwoordig is de 'Kerk aan de Haven' in gebruik bij de Protestantse Gemeente Waalwijk.
Kerk

Hugo de Grootstraat
De Hugo de Grootstraat in Waalwijk herinnert aan de rol die het stadje speelde in de vlucht van Hugo op 22 en 23 maart 1621. In Waalwijk zette Hugo voet op 'veilige' Spaanse bodem. Volgens de overlevering zou dat nabij dit punt zijn geweest. Op een paneel in de straat wordt naar deze geschiedenis verwezen. Maar er zijn vraagtekens bij te plaatsen. Vroeger geloofde men in Waalwijk dat Hugo per boot in de haven grenzend aan deze straat arriveerde. Intussen heeft men die versie van de historie geschrapt, omdat de bronnen aangeven dat hij te voet Waalwijk bereikte. Tegenwoordig wil het verhaal dat hij waarschijnlijk hier aankwam via de grens over land met het buurdorp Besoijen, dat in Staatse handen was. De grens liep dwars door de Kerk aan de Haven. Toch is ook die lezing zeer twijfelachtig. De Groot en zijn metgezel Jan Lambertszoon zouden dan via het Capelse Veer over de Oude Maas moeten zijn overgestoken. Dat ligt niet voor de hand vanwege het extra risico om door de soldaten van Oranje te worden opgepakt. Ze zouden langer dan nodig door Staats gebied hebben moeten lopen. Het Capelse Veer zelf - onvermijdbare schakel in de belangrijke en enige verbinding over land tussen de Staatse bolwerken Gorinchem en Breda - werd gefrequenteerd door de troepen van Oranje. Zeer waarschijnlijk heeft Hugo het veilige Waalwijk dan ook in het noordelijke buitengebied aan de toenmalige Oude Maas bereikt via het Drongelse Veer. In Waalwijk aangekomen vertoefde Hugo van ongeveer 4 uur tot 6 uur in de middag bij bevriende remonstrantse predikanten. Waar dat precies was weten we niet. Vervolgens vervoerde een ingehuurde voerman hem per bolderkar in ��n ononderbroken nachtelijke rit naar Antwerpen.
Straat

Hugo de Groot Pad, etappe 2 (fietsen): Gorinchem - Waalwijk
Tweede etappe van het Hugo de Groot Pad, de reconstructie van de vluchtroute van Hugo de Groot van Slot Loevestein naar Antwerpen op 22 en 23 maart 1621. Versie voor fietsers.
Deze etappe begint aan de aanlegsteigers van Riveer in Gorinchem voor een tweede oversteek van de Merwede. Nu naar Sleeuwijk.