Het verhaal achter de naam ‘Langstraat’
De Langstraat is de naam voor de streek in het hart van Noord-Brabant, tussen de rivier de Maas en de zuidelijke zandgronden. De naam wordt al sinds ongeveer 1461 gebruikt en kwam vroeger voor als “De Langhe Straet”.
Het gebied kreeg zijn vorm na de Sint-Elisabethsvloed van 1421, een grote overstroming die veel land onder water zette. Om herhaling te voorkomen, werd er een dijk aangelegd die als een lang lint door het moerassige landschap liep. Deze dijk bood bescherming en werd de basis voor nieuw leven in het gebied.
Langs de dijk vestigden zich boeren en ambachtslieden, die het drassige land bewerkten en zo een reeks lintdorpen vormden. Dit langgerekte patroon van bewoning gaf de streek haar naam: De Langstraat. In de eeuwen daarna ontwikkelde de regio zich verder. Naast landbouw kwam er leerbewerking en schoenproductie, waardoor De Langstraat uitgroeide tot een belangrijk centrum van ambacht en nijverheid in Noord-Brabant.
Van turf tot schoenen
Eeuwenlang, van de 13e tot 17e eeuw, was turfwinning hier de voornaamste bron van inkomsten. Agrariërs verbouwden het land in lange stroken, het zogeheten slagenlandschap. Door de regelmatige overstromingen van de buitenpolders was het gras van extreem stevige kwaliteit en speelde tot de 19e eeuw hooibouw een belangrijke rol in de regio.
Dankzij de aanwezigheid van de gouden drie-eenheid: vee, eikenbossen en stromend water ontstond er in de 18e eeuw een bloeiende schoen- en leerindustrie. Fabrikanten en leerlooiers maakten van De Langstraat het kloppend hart van de Nederlandse schoenproductie. Langs de oevers van het Afwateringskanaal in Waalwijk vertellen de villa’s van schoenfabrikanten, oude leerlooierijen en het vernieuwende Schoenenkwartier nog altijd het verhaal van de bloeiende schoenindustrie in De Langstraat.
Ontdek het Schoenenkwartier
Halve zolenlijntje
Een bijzondere verbinding uit het schoenenverleden is de Langstraatspoortlijn, ook wel het Halve Zolenlijntje genoemd, de voormalige spoorlijn die de regio met de rest van Nederland verbond om voornamelijk leer en aanverwante artikelen van en naar De Langstraat te vervoeren. De aanleg van deze spoorlijn werd gefinancierd met opbrengsten uit Nederlands-Indië, opbrengsten die voortkwamen uit het koloniale systeem en de daarbij behorende ongelijkheid en uitbuiting. Tegenwoordig is de route omgetoverd tot een fiets- en wandelpad, dat het rijke industriële verleden van de regio letterlijk tot leven brengt.
Wandelen over de Langstraatspoorlijn
Wil je meer ontdekken over de rijke schoen- en leerhistorie van De Langstraat, inclusief het iconische Halve Zolenpad? Volg dan de Leerroute Waalwijk!
Deze prachtige fietsroute loopt ook deels over het Halve Zolenpad. Onderweg kom je langs oude schoenfabrieken, voormalige leerlooierijen, karakteristieke arbeidershuisjes en andere herinneringen aan het ambachtelijke schoenmakersverleden van de regio.
Langstraat
Een streek vol contrasten
De Langstraat is veel meer dan een regio van ambachten en industrie; het is een gebied waar culturen naast én door elkaar hebben geleefd. Dat verleden zie je nog steeds terug wanneer je er doorheen rijdt.
Het noorden hoorde vroeger bij Holland en was overwegend calvinistisch, terwijl het zuiden deel uitmaakte van Brabant en katholiek bleef. Die scheidslijn zorgde lange tijd voor twee duidelijk verschillende werelden.
Tijdens de Franse Tijd werden verschillende interne grenzen binnen het Koninkrijk Holland aangepast. Dat gold ook voor De Langstraat. Koning Lodewijk Napoleon bepaalde dat de Hollandse enclave voortaan officieel deel zou uitmaken van het Departement Brabant. Rond 1810 werd het gehele gebied uiteindelijk opgenomen in wat nu de provincie Noord-Brabant is. Een belangrijk moment voor De Langstraat!
Tot op de dag van vandaag zijn de sporen van deze contrasten terug te zien in de architectuur, het landschap en het sociale leven — van dagelijkse gewoonten tot tradities. Dáárin schuilt precies de charme die De Langstraat tot een unieke vakantiebestemming maakt.
Wie zich verder wil verdiepen in de rijke geschiedenis van de regio en haar contrasten, mag een bezoek aan Museum De Roos in Geertruidenberg zeker niet overslaan. Dit museum, gevestigd in een prachtig historisch pand, vertelt het verhaal van de oudste stad van Holland en biedt een unieke inkijk in het culturele erfgoed van De Langstraat en haar bewoners.
Van industrie naar recreatie
Waar vroeger de geur van gelooid leer in de straten hing en machines onophoudelijk ratelden in de schoenfabrieken, hoor je nu het zachte gezoem van wielrenners en het gelach van gezinnen op weg naar een dagje uit.
De schoenindustrie, ooit het kloppend hart van de regio, verloor vanaf het midden van de 20e eeuw langzaam terrein. Terwijl oude fabriekspanden hun deuren sloten, verscheen aan de rand van Kaatsheuvel iets nieuws: een eenvoudig sportveld tussen de dennenbomen, dat uiteindelijk zou uitgroeien tot een van de meest geliefde attractieparken van Europa: De Efteling. Wat begon als een klein park, werd het nieuwe visitekaartje van De Langstraat.
En het bleef niet bij de Efteling. Ook elders in De Langstraat kreeg het landschap nieuwe bestemmingen. Denk aan Landgoed Steenenburg: wat ooit bekend was van het kleurrijke domein van themapark Het Land van Ooit, is nu een plek waar recreatie, natuur en beleving samen komen.
Dankzij deze ontwikkelingen voelt De Langstraat vandaag als een streek in beweging. Waar vroeger schoenen de wereld in gingen, komen nu bezoekers vanuit heel de wereld terug om te genieten van natuur, verhalen en gastvrijheid.
Ontdek landgoed Steenenburg
Recreatie
Ontdek en beleef
Vandaag de dag combineert de regio moeiteloos cultuur, natuur en recreatie voor jong en oud. Struin door de geplaveide straatjes van vestingstad Heusden, wandel langs de Zuidwaterlinie bij Geertruidenberg of stap in de rol van kasteelheer of -dame op de historische buitenplaats van Het Witte Kasteel in Loon op Zand.
Ook Nationaal Park De Biesbosch en het nabijgelegen Kamp Vught Nationaal Monument liggen op korte afstand, en maken De Langstraat tot een ideale uitvalsbasis
Wil jij nou meer ontdekken over de geschiedenis van De Langstraat? Breng dan zeker een bezoek aan Het Gouverneurshuis in Heusden! Dit prachtige monument aan de Vismarkt is het culturele hart van de vestingstad, met een museum vol wisselende tentoonstellingen over kunst, ambacht en lokale historie. Ook kun je er deelnemen aan boeiende stadswandelingen en exposities die het verleden van Heusden en De Langstraat echt tot leven brengen.
Ontdek het Gouverneurshuis
Beleef De Langstraat
Of je nu kiest voor een rustige wandeling of een duik in de geschiedenis – De Langstraat biedt het allemaal.
De Langstraat is een streek die je niet alleen bezoekt, maar beleeft. Tussen de verhalen van turf en schoenen, tussen duinen en vestingsteden, voel je hoe heden en verleden hier hand in hand gaan.
De vijf iconen van de omgeving
